როგორ ვიმკურნალოთ ალკოჰოლზე დამოკიდებულებისას - პრაქტიკული რჩევები, რომლებიც მუშაობს
პირველი და უმთავრესი ნაბიჯი: რეალობის აღიარება
მკურნალობა ვერ დაიწყება მანამ, სანამ ადამიანი თავად არ აღიარებს, რომ პრობლემა არსებობს. ალკოჰოლზე დამოკიდებულების მთავარი მახასიათებელი თვითანოზოგნოზიაა - საკუთარი ავადმყოფობის უარყოფა.
როგორ შევამოწმოთ: თუ ადამიანი სვამს სტრესის მოსახსნელად, ვერ აკონტროლებს მიღებული სასმლის რაოდენობას, ეძებს ნებისმიერ მიზეზს დასალევად და უჩნდება ნაბახუსევზე ხელახლა დალევის (ე.წ. „ნაბახუსევის გამოდევნების“) მოთხოვნილება - ეს უკვე დამოკიდებულების კლინიკური ფაზაა.
დეტოქსიკაცია - ფიზიკური გაწმენდა (მხოლოდ ექიმის მეთვალყურეობით)
თუ ადამიანი ხანგრძლივი დროის განმავლობაში (კვირები, თვეები) ინტენსიურად სვამდა, სასმლის უეცარმა და დამოუკიდებლად შეწყვეტამ შესაძლოა გამოიწვიოს მძიმე აბსტინენციის სინდრომი (ე.წ. „ლომკა“), რაც უკიდურეს შემთხვევაში თეთრ ცხელებასა (Delirium Tremens) და ეპილეფსიურ გულყრებში გადადის.
რა მუშაობს: ორგანიზმიდან ტოქსინებისა და ალკოჰოლის დაშლის პროდუქტების გამოსადევნად საჭიროა სამედიცინო დეტოქსიკაცია კლინიკაში ან ნარკოლოგის მეთვალყურეობის ქვეშ. გადასხმები (ვიტამინები, ელექტროლიტები, სედატიური საშუალებები) ეხმარება ორგანიზმს ფიზიკური კრიზისის უსაფრთხოდ გადალახვაში.
მედიკამენტოზური მკურნალობა
თანამედროვე მედიცინაში არსებობს ოფიციალურად აკრედიტებული პრეპარატები, რომლებიც ეხმარებიან ადამიანს ფხიზელი ცხოვრების შენარჩუნებაში. ისინი მხოლოდ ნარკოლოგის მიერ ინდივიდუალურად უნდა დაინიშნოს:
ალკოჰოლის მიმართ ზიზღის გამომწვევი პრეპარატები (მაგ. დისულფირამი): ეს ნივთიერება ბლოკავს ალკოჰოლის დამშლელ ფერმენტს. თუ ადამიანი ამ წამლის ფონზე მცირე ალკოჰოლს მაინც მიიღებს, მომენტალურად ეწყება მძიმე მოწამვლის სიმპტომები (გულისრევა, წნევის ვარდნა, ტაქიკარდია). ეს მეთოდი ეფუძნება შიშის ფაქტორს.
ლტოლვის შემამცირებელი პრეპარატები (მაგ. ნალტრექსონი): ისინი ბლოკავენ ტვინში არსებულ რეცეპტორებს, რომლებიც პასუხისმგებელნი არიან ალკოჰოლისგან სიამოვნების (ეიფორიის) მიღებაზე. ადამიანი სვამს, მაგრამ ვეღარ იღებს სასურველ „სიმსუბუქეს“, რის გამოც დროთა განმავლობაში დალევის სურვილი უქრება.
ფსიქოთერაპია - მუშაობა მიზეზებთან
ფიზიკური გაწმენდა მხოლოდ საქმის 10%-ია. თუ არ შეიცვალა ადამიანის აზროვნება, ის ადრე თუ გვიან მაინც დაუბრუნდება სასმელს. ალკოჰოლიზმი თითქმის ყოველთვის არის ე.წ. „თვითმკურნალობა“ შინაგანი შფოთვის, დეპრესიის, ტრავმის ან კომპლექსების ჩასახშობად.
კოგნიტურ-ბიჰევიორალური თერაპია (CBT): ეს არის ფსიქოთერაპიის ყველაზე ეფექტური მიმართულება ამ დროს. თერაპევტი ეხმარება პაციენტს ამოიცნოს ის „ტრიგერები“ (სიტუაციები, ადამიანები, ემოციები), რომლებიც მას დალევისკენ უბიძგებენ და ასწავლის სტრესთან გამკლავების ახალ, ჯანსაღ მექანიზმებს.
„ანონიმური ალკოჰოლიკების“ (AA) ჯგუფები
12-ნაბიჯიანი პროგრამა მთელ მსოფლიოში აღიარებულია ალკოჰოლთან ბრძოლის ერთ-ერთ ყველაზე მუშა ინსტრუმენტად.
რატომ მუშაობს: ადამიანი ხვდება გარემოში, სადაც მას არავინ განსჯის, არ აკრიტიკებს და სადაც ყველას ზუსტად იგივე პრობლემა აქვს. გამოცდილების გაზიარება, მხარდაჭერა და იმის გაცნობიერება, რომ მარტო არ ხარ, საოცარ ფსიქოლოგიურ ძალას აძლევს პაციენტს რეციდივის (სასმელთან ხელახლა მიბრუნების) თავიდან ასაცილებლად.
ცხოვრების სტილის რადიკალური შეცვლა
ფხიზელი ცხოვრების დასაწყისში ტვინში ჩნდება უზარმაზარი ცარიელი სივრცე და დრო, რომელიც ადრე სასმელს ეპყრა. თუ ეს სივრცე ახალი აქტივობებით არ შეივსო, ადამიანი დეპრესიაში ჩავარდება.
ტრიგერების მინიმიზაცია: პირველი 6 თვის განმავლობაში კატეგორიულად უნდა აარიდოთ თავი ძველ სუფრებს, მეგობრებს, რომლებთანაც მხოლოდ სვამდით, და იმ ადგილებს, რომლებიც ალკოჰოლთან ასოცირდება.
დოფამინის ახალი წყარო: სპორტი, ფიზიკური აქტივობა, ახალი ჰობი ან სამუშაო ხელს უწყობს ორგანიზმში ბუნებრივი სიამოვნების ჰორმონების გამომუშავებას, რაც ამცირებს ნერვულ დაძაბულობას.
⚠️ ინფორმაცია ახლობლებისთვის: რა არის თანადამოკიდებულება?
ხშირად ალკოჰოლიკების ოჯახის წევრები უშვებენ უდიდეს შეცდომას - ისინი ხდებიან „მშველელები“: მალავენ პრობლემას, იხდიან მის ვალებს, ამართლებენ სამსახურში და სრულად იღებენ პასუხისმგებლობას მის ცხოვრებაზე. ამას ფსიქოლოგიაში თანადამოკიდებულება ეწოდება.
სანამ ოჯახი ალკოჰოლიკს კომფორტის ზონას უქმნის და მის ნაცვლად აგვარებს პრობლემებს, მას მოტივაცია არ ექნება, რომ მკურნალობა დაიწყოს. ადამიანმა თავად უნდა იგრძნოს საკუთარი დაცემის ფსკერი, რათა გაუჩნდეს რეალური გადარჩენის სურვილი. ოჯახის მხრიდან საუკეთესო დახმარებაა არა ჩხუბი ან საყვედურები, არამედ მკაფიო პოზიცია: „მე შენ გვერდით ვარ მხოლოდ მკურნალობისა და რეაბილიტაციის პროცესში“.