მოზარდების დეპრესია: ნიშნები, რომლებსაც ხშირად მშობლები ვერ ამჩნევენ
მუდმივი გაღიზიანებადობა და აგრესია (მოწყენილობის ნაცვლად)
ეს არის მოზარდთა დეპრესიის ყველაზე მთავარი და ხშირად შეუმჩნეველი სიმპტომი.
როგორ ვლინდება: ნაცვლად იმისა, რომ ბავშვი ოთახში იჯდეს და დარდობდეს, ის ხდება ფეთქებადი, უხეში, სარკასტული და აგრესიული. ნებისმიერ უწყინარ კითხვაზე ან თხოვნაზე მას აქვს მწვავე, თავდაცვითი რეაქცია.
რატომ ეშლებათ მშობლებს: უფროსები ამას უზრდელობად, გარდატეხის ასაკს, ხასიათის გაფუჭებად ან ამბოხად მიიჩნევენ და პასუხად თავადაც აგრესიით მიმართავენ, რაც პრობლემას უფრო აზვიადებს.
სწავლის აკადემიური მოსწრების მკვეთრი გაუარესება
როდესაც ყოფილი ფრიადოსანი ან საშუალო დონის მოსწავლე მოულოდნელად იწყებს დაბალი ნიშნების მიღებას, ეს განგაშის სიგნალია.
როგორ ვლინდება: ბავშვს უჭირს კონცენტრაცია, ავიწყდება დავალებები, კარგავს მოტივაციას და სკოლაში სიარული მისთვის აუტანელი ხდება. დეპრესია ფიზიკურად თრგუნავს ტვინის იმ ნაწილებს, რომლებიც პასუხისმგებელია მეხსიერებასა და ყურადღებაზე.
რატომ ეშლებათ მშობლებს: მშობლები ფიქრობენ, რომ მოზარდი უბრალოდ გაზარმაცდა, კომპიუტერულ თამაშებზე დამოკიდებული გახდა ან სწავლა გააუფასურა.
სოციალური იზოლაცია, მაგრამ „შერჩევითი“
დეპრესიის დროს ადამიანი სოციალურ კავშირებს წყვეტს, თუმცა მოზარდებში ეს პროცესი თავისებურად მიმდინარეობს.
როგორ ვლინდება: მოზარდმა შესაძლოა შეწყვიტოს ურთიერთობა ძველ, უახლოეს მეგობრებთან, უარი თქვას ოჯახურ სადილებზე და მთელი დღეები ჩაკეტილ ოთახში გაატაროს. თუმცა, მან შესაძლოა შეინარჩუნოს ვირტუალური კონტაქტი სრულიად უცხო ადამიანებთან ინტერნეტში.
რატომ ეშლებათ მშობლებს: მიიჩნევა, რომ თუ ბავშვი ტელეფონში ვინმეს მაინც სწერს, ის მარტო არ არის. სინამდვილეში, ის გაურბის რეალურ, ემოციურ კავშირებს, სადაც მისი მდგომარეობის შემჩნევა შეუძლიათ.
ინტერესის დაკარგვა საყვარელი აქტივობების მიმართ (ანჰედონია)
ანჰედონია არის მდგომარეობა, როდესაც ადამიანი ვეღარ იღებს სიამოვნებას იმისგან, რაც ადრე აბედნიერებდა.
როგორ ვლინდება: თუ თქვენი შვილი წლების განმავლობაში სიამოვნებით დადიოდა ფეხბურთზე, ხატვაზე, ცეკვაზე ან უკრავდა გიტარაზე და მოულოდნელად ყველაფერს თავს ანებებს სიტყვებით: „მომწყინდა“, „აზრი არ აქვს“, ეს სერიოზული ნიშანია. დეპრესიის დროს ორგანიზმში დოფამინისა და სეროტონინის დონე მკვეთრად ეცემა.
ძილისა და კვების რეჟიმის რადიკალური ცვლილება
ფიზიოლოგიური ცვლილებები დეპრესიის ერთ-ერთი ყველაზე ზუსტი ინდიკატორია.
როგორ ვლინდება: მოზარდი ან თითქმის მთელ დღეებს ძილში ატარებს (ჰიპერსომნია) და სულ დაღლილობას უჩივის, ან პირიქით - ღამის 3-4 საათამდე ვერ იძინებს (ინსომნია). იგივე ხდება კვებაზეც: ჩნდება ან აბსოლუტური უმადობა და წონის კლება, ან პირიქით - სტრესის „ჭამა“ და ნახშირწყლების ჭარბი მიღება.
რატომ ეშლებათ მშობლებს: ღამით სიფხიზლე და დღისით ძილი ხშირად მიეწერება „ტელეფონებზე დამოკიდებულებას“ და არა ბიოლოგიურ დარღვევას.
კრიტიკის მიმართ უკიდურესი სენსიტიურობა
დეპრესიის ფონზე მოზარდებს უჩნდებათ უსუსურობის, დანაშაულისა და საკუთარი თავის უსარგებლობის მძიმე განცდა.
როგორ ვლინდება: ნებისმიერი, თუნდაც ყველაზე კონსტრუქციული შენიშვნა მშობლის მხრიდან (მაგალითად: „ოთახი მიალაგე, გთხოვ“) აღიქმება როგორც პირადი ტრაგედია და დასტური იმისა, რომ ის „არავის უყვარს“ და „ყველაფერს აფუჭებს“. ბავშვი იწყებს ტირილს ან პირიქით, დემონსტრაციულად ტოვებს სახლს.
💡 როგორ მოიქცეს მშობელი?
თუ შეამჩნევთ, რომ ზემოთ ჩამოთვლილი ნიშნებიდან რამდენიმე სიმპტომი 2 კვირაზე მეტხანს უწყვეტად გრძელდება, დროა იმოქმედოთ:
ნუ გააკრიტიკებთ და ნუ განსჯით: ნუ ეტყვით ფრაზებს: „შენ რა გიჭირს, ყველაფერი გაქვს“, „შენს ასაკში მე ვმუშაობდი“, „ეს იმიტომაა, რომ ტელეფონიდან არ ძვრები“. ეს მხოლოდ გაუცხოებას გამოიწვევს.
ესაუბრეთ მხარდაჭერით: უთხარით: „ვხედავ, რომ ბოლო დროს რაღაც გიჭირს. მე შენ გვერდით ვარ და არ ვაპირებ შენს გაკრიტიკებას. მინდა დაგეხმარო“.
მიმართეთ სპეციალისტს: კლინიკურ დეპრესიას ნებისყოფის დაძალებით ან უბრალოდ „გასეირნებით“ ვერ ვუმკურნალებთ. მიმართეთ კვალიფიციურ ბავშვთა ფსიქოლოგს ან ფსიქოთერაპევტს. დროული ჩარევა ხშირად გადამწყვეტია მოზარდის მომავალი ჯანმრთელობისთვის.