გველები, ტკიპები და კრაზანები: როგორ ავირიდოთ თავიდან ბუნებაში მავნებლების თავდასხმა
ეკიპირება და რეპელენტები - თქვენი პირველი ბარიერი
სწორად შერჩეული სამოსი და დამცავი საშუალებები მავნებლებთან ბრძოლის საუკეთესო იარაღია.
- ტანსაცმელი: ბუნებაში გასვლისას უპირატესობა მიანიჭეთ ღია ფერის სამოსს (ღია ფონზე ტკიპას ან მწერის შემჩნევა გაცილებით მარტივია). შარვლის ტოტები ჩაიტანეთ წინდებში, ხოლო მაისურს უნდა ჰქონდეს გრძელი მკლავები და მჭიდრო მანჟეტები. აუცილებლად ატარეთ დახურული ფეხსაცმელი სქელი ძირით (ბოტასი ან სალაშქრო ფეხსაცმელი) და არა სანდლები.
- რეპელენტები: მწერების საწინააღმდეგო სპრეის შერჩევისას ყურადღება მიაქციეთ მის შემადგენლობას. ტკიპებისა და კოღოების წინააღმდეგ ყველაზე ეფექტურია DEET-ის, Picaridin-ის ან IR3535-ის შემცველი საშუალებები. შეასხურეთ ის როგორც კანზე (ინსტრუქციის მიხედვით), ისე ტანსაცმელსა და ფეხსაცმელზე.
როგორ ვიაროთ ბილიკზე უსაფრთხოდ?
მავნებლების უმეტესობა თავს ესხმის ადამიანს მაშინ, როდესაც მათ სიმშვიდეს უხეშად არღვევენ.
- წესი 1: იარეთ მხოლოდ გაკვალულ, დადგენილ სალაშქრო ბილიკებზე. მოერიდეთ მაღალ ბალახებში, ბუჩქებსა და გაუვალ ტყეში უმიზეზოდ სიარულს, სწორედ იქ მრავლდებიან ტკიპები და იმალებიან გველები.
- წესი 2: ნუ აწევთ ხელებით დიდ ქვებს ან მოჭრილ ხის მორებს წინასწარი შემოწმების გარეშე. გველებს უყვართ ასეთ ჩრდილო ადგილებში დასვენება.
- წესი 3: სიარულისას შეგიძლიათ გამოიყენოთ სალაშქრო ჯოხი, რომლითაც წინასწარ შეამოწმებთ საეჭვო ბუჩქებს. გველი ადამიანის მოახლოებას ნაბიჯების ვიბრაციით გრძნობს და, როგორც წესი, თავადვე ცდილობს გაცლას.
როგორ მოვიქცეთ ნაკბენის შემთხვევაში?
თუ უსიამოვნო ფაქტი მაინც მოხდა, მოქმედება უნდა იყოს სწრაფი და მშვიდი:
- ტკიპას დროს: არ სცადოთ მისი ხელით მოგლეჯა. სპეციალური პინცეტით ჩაავლეთ ტკიპას რაც შეიძლება ახლოს კანის ზედაპირთან და ნელი, სწორი მოძრაობით ამოქაჩეთ ზემოთ (არ დაატრიალოთ). ნაკბენი ადგილი დაამუშავეთ ანტისეპტიკით.
- კრაზანის/ფუტკრის დროს: სასწრაფოდ მოაშორეთ ნესტარი (თუ დარჩა) ფრჩხილის ან პლასტიკური ბარათის ნაპირის გადასმით (ნუ მოუჭერთ თითებს ნესტარს, რომ მეტი შხამი არ გამოიყოს). დაადეთ ცივი კომპრესი შეშუპების შესამცირებლად და მიიღეთ ალერგიის საწინააღმდეგო (ანტიჰისტამინური) აბი.
- გველის დროს: სასწრაფოდ გამოიძახეთ სამაშველო სამსახური (112). დააწვინეთ დაზარალებული და მაქსიმალურად შეუმცირეთ მოძრაობა, რათა სისხლის მიმოქცევამ შხამი არ გაავრცელოს. ნაკბენი კიდური დააფიქსირეთ გულის დონიდან დაბლა.
როგორ მოიქცეთ ტყეში - უსაფრთხოების ტექნიკა
კატასტროფული შეცდომები პირველი დახმარებისას (რა არ უნდა გავაკეთოთ!)
ხშირად, პანიკის ფონზე, ადამიანები უშვებენ შეცდომებს, რომლებიც მდგომარეობას მკვეთრად აუარესებს:
შეცდომა 1 (გველის ნაკბენისას): შხამის პირით გამოწოვა კატეგორიულად აკრძალულია (პირის ღრუში არსებული მიკრობზარებიდან შხამი დამხმარის ორგანიზმშიც გადავა). ასევე არ შეიძლება ლახტის (ტურნიკეტის) დადება, ნაკბენის გაჭრა ან მოწვა - ეს იწვევს ქსოვილების ნეკროზს და კიდურის ამპუტაციის რისკს ზრდის.
შეცდომა 2 (ტკიპის დროს): არ დააწვეთოთ ტკიპას ზეთი, სპირტი ან ნავთი იმ იმედით, რომ თავისით გამოძვრება. გაგუდვისას ტკიპა მთელ ინფიცირებულ ნერწყვს უკან, კანქვეშ აფრქვევს, რაც ზრდის ბორელიოზის (ლაიმის დაავადების) გადადების რისკს.
სამედიცინო რჩევა: თუ მწერის ან გველის ნაკბენის შემდეგ პაციენტს ეწყება სუნთქვის გაძნელება, თავბრუსხვევა, სახისა და ყელის შეშუპება ან გულისრევა — ეს ანაფილაქსიური შოკის (მწვავე ალერგიული რეაქციის) ნიშნებია. ასეთ დროს ყოველი წუთი ძვირფასია და საჭიროა დაუყოვნებლივ კლინიკაში ტრანსპორტირება ან ეპინეფრინის (ადრენალინის) ინექცია.
- მწერის ნაკბენები ზაფხულში: როგორ განასხვაოთ, როგორ უმკურნალოთ და როდის უნდა მიმართოთ სასწრაფოდ ექიმს